Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości

Jaką formę prawną prowadzenia działalności wybrac?

Formy prawne prowadzenia działalności gospodarczej
Jeśli masz pomysł na przedsięwzięcie gospodarcze musisz zdecydować, w jakiej formie będziesz prowadził działalność. Decyzja ta nie ogranicza się jedynie do odpowiedzi na pytanie, czy chcesz prowadzić firmę sam czy we współpracy z innymi osobami. Twój wybór będzie miał wpływ m.in. na rodzaj opodatkowania (w przypadku niektórych rodzajów działalności nie można skorzystać z uproszczonych form płacenia podatku) oraz na koszty i złożoność procesu rejestracji (procedura rejestracji spółki jest bardziej kosztowna i czasochłonna).

Zanim podejmiesz decyzję o formie prowadzenia działalności musisz odpowiedzieć sobie na trzy podstawowe pytania:

1. W jakim rozmiarze chciałbyś prowadzić swoje przedsięwzięcie (w przypadku jednoosobowej firmy trudno jest rozwijać działalność)?
2. Czy jesteś gotów ryzykować całym swoim majątkiem, czy wolisz oddzielić prowadzenie firmy od życia prywatnego (w przypadku niektórych form prowadzenia działalności za zobowiązania firmy będziesz odpowiadał całym swoim majątkiem)?
3. Czy jesteś w stanie samodzielnie podejmować decyzje związane z prowadzeniem firmy, czy wolisz poprowadzić ją we współpracy z innymi osobami?
4. Każda z form prowadzenia działalności gospodarczej ma zarówno mocne, jak i słabe strony. Twoim zadaniem będzie wybranie tej właściwej w zależności od rodzaju przedsięwzięcia, jakie planujesz.

a. indywidualna działalność gospodarcza

Jest to typ działalności, którą można prowadzić samodzielnie. Jest się jedynym właścicielem firmy, osobiście prowadzi się działalność i reprezentuje firmę na zewnątrz. Do wyboru są proste formy prowadzenia ewidencji finansowej i nie obowiązuje wiele formalności.
To forma charakterystyczna dla małych przedsięwzięć. Prowadzenie firmy w formie indywidualnej działalności ma zarówno mocne jak i słabe strony, dlatego warto wcześniej rozpatrzyć wszystkie za i przeciw.

b. spółka cywilna

Jest przeznaczona dla osób, które chcą prowadzić działalność gospodarczą w mniejszym rozmiarze.

Spółka cywilna jest umową, na mocy której wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem. Spółkę mogą utworzyć co najmniej 2 osoby fizyczne bądź prawne. Prawo nie nakłada żadnych wymagań odnośnie minimalnego kapitału.

Umowa spółki cywilnej regulowana jest art. 860-875 Kodeksu cywilnego. Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, nie stanowi też jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Nie stanowi więc samodzielnego podmiotu prawa - podmiotami prawa pozostają wspólnicy spółki cywilnej. W związku z tym spółka cywilna nie ma własnego mienia - nabywane prawa i zaciągane zobowiązania wchodzą do wspólnego majątku wspólników, stanowiącego ich współwłasność łączną. Także wspólnicy bedący osobami fizycznymi, nie zaś spółka, podlegają rejestracji w Ewidencji Działalności Gospodarczej właściwego wójta, burmistrza, prezydenta miasta.
Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Oznacza to, że za zobowiązania zaciągnięte przez spółkę odpowiadają wszyscy wspólnicy swym majątkiem wspólnym oraz każdy ze wspólników z osobna majątkiem osobistym - bez żadnych ograniczeń.

Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki.

UWAGA!!!

Jeżeli przychody netto spółki cywilnej w każdym z dwóch ostatnich lat obrotowych przekroczyły równowartość 800 tys. euro, spółka musi przekształcić się w spółkę jawną i zostać wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz jednocześnie wykreślona z Ewidencji Działalności Gospodarczej właściwego wójta, burmistrza, prezydenta miasta.

c. spółka jawna

Spółka jawna jest osobową spółką handlową regulowaną przepisami Kodeksu spółek handlowych.

Główna różnica to subsydiarna odpowiedzialność wspólnika i obowiązek ujawnienia w nazwie nazwiska (firmy) co najmniej jednego ze wspólników.

Umowa spółki powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności.

Majątek spółki stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia. Wkład wspólnika może polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy lub innych praw, a także na dokonaniu innych świadczeń na rzecz spółki. Prawa, które wspólnik zobowiązuje się wnieść do spółki, uważa się za przeniesione na spółkę. W razie wątpliwości uważa się, że wkłady wspólników są równe.

Każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę. Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem przepisu, który mówi, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika). Każdy wspólnik ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Za prowadzenie spraw spółki wspólnik nie otrzymuje wynagrodzenia Nie można powierzyć prowadzenia spraw spółki osobom trzecim z wyłączeniem wspólników.

Każdy wspólnik ma prawo do równego udziału w zyskach i uczestniczy w stratach w tym samym stosunku bez względu na rodzaj i wartość wkładu. Wspólnik może żądać podziału i wypłaty całości zysku z końcem każdego roku obrotowego. Umowa spółki może zwolnić wspólnika od udziału w stratach.

Rozwiązanie spółki powodują:

1. przyczyny przewidziane w umowie spółki,

2. jednomyślna uchwała wszystkich wspólników,

3. ogłoszenie upadłości spółki,

4. śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości,

5. wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika

6. prawomocne orzeczenie sądu.

Każdy wspólnik może z ważnych powodów żądać rozwiązania spółki przez sąd. Jeżeli jednak ważny powód zachodzi po stronie jednego ze wspólników, sąd może na wniosek pozostałych wspólników orzec o wyłączeniu tego wspólnika ze spółki.

Spółkę uważa się za przedłużoną na czas nieoznaczony w przypadku, gdy pomimo istnienia przyczyn rozwiązania, przewidzianych w umowie, prowadzi ona swoją działalność za zgodą wszystkich wspólników.

d. spółka partnerska

Spółkę partnerską tworzą wspólnicy (partnerzy) w celu wykonywania wolnego zawodu w spółce prowadzącej przedsiębiorstwo pod własną firmą. Nie jest dopuszczalne tworzenie spółek partnerskich w innym celu niż wykonywanie wolnego zawodu, a także w celu wykonywania jakiejś działalności gospodarczej, np. produkcyjnej czy handlowej, obok wykonywania wolnego zawodu.

Wspólnikami w spółce partnerskiej mogą być tylko osoby fizyczne uprawnione do wykonywania następujących zawodów: adwokata, aptekarza, architekta, inżyniera budownictwa, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, doradcy podatkowego, maklera papierów wartościowych, doradcy inwestycyjnego, księgowego, lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, notariusza, pielęgniarki, położnej, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcy majątkowego i tłumacza przysięgłego.

Umowa spółki partnerskiej musi być zawarta w formie aktu notarialnego i powinna m.in. zawierać: określenie wolnego zawodu wykonywanego przez partnerów w ramach spółki, przedmiot działalności spółki, nazwiska i imiona partnerów, którzy ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, firmę i siedzibę spółki, określenie wkładów wnoszonych przez każdego partnera i ich wartość

Partner nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem przez pozostałych partnerów wolnego zawodu w spółce, jak również za zobowiązania spółki będące następstwem działań lub zaniechań osób zatrudnionych przez spółkę na podstawie umowy o pracę lub innego stosunku prawnego, które podlegały kierownictwu innego partnera przy świadczeniu usług związanych z przedmiotem działalności spółki.

Umowa spółki może przewidywać, że jeden albo większa liczba partnerów godzą się na ponoszenie odpowiedzialności tak jak wspólnik spółki jawnej.

Każdy partner ma prawo reprezentować spółkę samodzielnie. Umowa spółki partnerskiej może przewidywać, że prowadzenie spraw i reprezentowanie spółki powierza się zarządowi.

W przypadku utraty przez partnera uprawnień do wykonywania wolnego zawodu, powinien on wystąpić ze spółki najpóźniej z końcem roku obrotowego, w którym utracił prawo wykonywania wolnego zawodu.

Rozwiązanie spółki powodują:

1. przyczyny przewidziane w umowie spółki,

2. jednomyślna uchwała wszystkich partnerów,

3. ogłoszenie upadłości spółki,

4. utrata przez wszystkich partnerów prawa do wykonywania wolnego zawodu,

5. prawomocne orzeczenie sądu.

6. śmierci partnera,

7. ogłoszenia upadłości partnera,

8. wypowiedzenia umowy spółki przez partnera lub wierzyciela partnera.

UWAGA!!!

Do zgłoszenia spółki partnerskiej do sądu rejestrowego należy dołączyć dokumenty potwierdzające uprawnienia każdego partnera do wykonywania wolnego zawodu. Ukształtowana w ten sposób forma organizacyjno-prawna spółki partnerskiej uwzględnia specyfikę wykonywania działalności gospodarczej w ramach wolnych zawodów oraz ryzyko związane z prowadzeniem tej działalności wspólnie, tzn. z innymi osobami wykonującymi wolny zawód.

e. spółka komandytowa

Spółka komandytowa jest spółką specyficzną. Pozwala prowadzić działalność w szerokim zakresie i dowolnym rozmiarze dając wspólnikom bardzo dużą swobodę w kształtowaniu odpowiedzialności za sprawy spółki i jej zobowiązania.
Umowa spółki komandytowej musi zostać sporządzona w formie aktu notarialnego .

Ponieważ w prosty sposób umożliwia wyłączenie odpowiedzialności części wspólników (komandytariuszy) za zobowiązania spółki, jest świetną formą pozyskiwania kapitału do przedsięwzięć.
Osoba bez kapitału, mająca za to pomysł lub działające przedsiębiorstwo wymagające dokapitalizowania odpowiada w takiej spółce za zobowiązania i zajmuje się prowadzeniem spraw spółki i jej reprezentowaniem (komplementariusz).
Zasadą w takiej spółce jest, że co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona. Komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli tylko do wysokości sumy komandytowej.
Firma spółki komandytowej powinna zawierać nazwisko jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie „spółka komandytowa”. Nazwisko komandytariusza nie może być zamieszczane w firmie spółki. W przypadku zamieszczenia nazwiska lub firmy (nazwy) komandytariusza w firmie spółki, komandytariusz ten odpowiada wobec osób trzecich tak jak komplementariusz.
Spółkę reprezentują komplementariusze. Komandytariusz może reprezentować spółkę jedynie jako pełnomocnik. Jeżeli komandytariusz dokona w imieniu spółki czynności prawnej, nie ujawniając swojego pełnomocnictwa, odpowiada za skutki tej czynności wobec osób trzecich bez ograniczenia.

Komandytariusz nie ma prawa ani obowiązku prowadzenia spraw spółki, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Komandytariusz ma prawo żądać odpisu sprawozdania finansowego za rok obrotowy

oraz przeglądać księgi i dokumenty celem sprawdzenia jego rzetelności.

Komandytariusz uczestniczy w zysku spółki proporcjonalnie do jego wkładu rzeczywiście wniesionego do spółki, chyba, że umowa spółki stanowi inaczej. W razie wątpliwości komandytariusz uczestniczy w stracie jedynie do wartości umówionego wkładu.

Śmierć komandytariusza nie stanowi przyczyny rozwiązania spółki.

Rozwiązanie spółki powodują:

1. przyczyny przewidziane w umowie spółki,

2. jednomyślna uchwała wszystkich wspólników,

3. ogłoszenie upadłości spółki,

4. śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości,

5. wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika,

6. prawomocne orzeczenie sądu.

f. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Ten rodzaj spółki jest przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej, a także dla każdego innego prawnie dopuszczalnego celu.
Spółka z o.o. jest to określony umową związek kilku podmiotów (wspólników), w którym odpowiadają oni wobec wierzycieli spółki tylko do wysokości udziałów w spółce, zapisanych w umowie spółki. Prawo nie ogranicza liczby wspólników. Wspólnikiem może być zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna czy jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej.
Umowa spółki musi być sporządzona w formie aktu notarialnego.

Kapitał zakładowy spółki dzieli się na udziały o równej albo nierównej wartości nominalnej. Umowa spółki stanowi, czy wspólnik może mieć tylko jeden, czy więcej udziałów. Jeżeli wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym powinny być równe i niepodzielne. Kapitał zakładowy spółki powinien wynosić co najmniej 50 000 złotych. Wartość nominalna udziału nie może być niższa niż 50 złotych. Na każdy udział o równej wartości nominalnej przypada jeden głos – tak samo na każde 10 złotych wartości nominalnej udziału o nierównej wysokości .
Co do zasady wspólnicy mają równe prawa i obowiązki w spółce. Jeżeli wspólnikowi mają być przyznane szczególne korzyści lub jeżeli na wspólników mają być nałożone (oprócz wniesienia wkładów na pokrycie udziałów) inne obowiązki wobec spółki, należy to dokładnie określić w umowie spółki. Gdy umowa spółki przewiduje udziały o szczególnych uprawnieniach, uprawnienia te powinny być w umowie określone. Jeżeli wspólnik ma być zobowiązany do powtarzających się świadczeń niepieniężnych, w umowie spółki należy oznaczyć rodzaj i zakres takich świadczeń.
Wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników. Zasadniczo zysk przypadający wspólnikom dzieli się w stosunku do udziałów.

Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Składa się on z jednego albo większej liczby członków. Do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona. Członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników (może być odwołany w każdym czasie).
Prawo kontroli służy każdemu wspólnikowi. W tym celu wspólnik lub wspólnik z upoważnioną przez siebie osobą może w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki.
Umowa spółki może ustanowić radę nadzorczą lub komisję rewizyjną albo oba te organy.
W spółkach, w których kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500 000 złotych, a wspólników jest więcej niż dwudziestu pięciu, powinna być ustanowiona rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.
Umowa spółki określa liczbę członków Rady Nadzorczej, przy czym nie może być ona mniejsza niż trzy. Członków rady nadzorczej powołuje się na rok, chyba że umowa spółki przewiduje dłuższy okres. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.
Uchwały wspólników są podejmowane na zgromadzeniu wspólników. Zwyczajne zgromadzenie wspólników powinno odbyć się w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się w przypadkach określonych w Kodeksie Spółek Handlowych lub umowie spółki, a także gdy organy lub osoby uprawnione do zwoływania zgromadzeń uznają to za wskazane.
Do najważniejszych spraw wymagających uchwały wspólników zalicza się:

rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki, sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków;

powzięcie uchwały o podziale zysku albo pokryciu straty, chyba że umowa spółki może przewidywać inny sposób podziału zysku;

2) zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego;

3) nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej.

Rozwiązanie spółki powodują:
1) przyczyny przewidziane w umowie spółki,

2) uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki albo o przeniesieniu siedziby spółki za granicę, stwierdzona protokołem sporządzonym przez notariusza,

3) ogłoszenie upadłości spółki,

4) inne przyczyny przewidziane prawem.

Sąd może wyrokiem orzec rozwiązanie spółki:

a) na żądanie wspólnika lub członka organu spółki, jeżeli osiągnięcie celu spółki stało się niemożliwe albo jeżeli zaszły inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki,

b) na żądanie oznaczonego w odrębnej ustawie organu państwowego, jeżeli działalność spółki naruszająca prawo zagraża interesowi publicznemu.

Rozwiązanie następuje po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, w przypadku upadłości jest prowadzone postępowanie upadłościowe.

UWAGA!!!

Spółka ma osobowość prawna i jest płatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych.

g. spółka akcyjna

Spółka akcyjna jest formą działalności przeznaczoną dla prowadzenia średnich i dużych przedsiębiorstw.
Do założenia spółki akcyjnej wymagany jest obecnie kapitał wynoszący minimalnie 500 000,00 zł. Spółka akcyjna jest spółką kapitałową kumulującą kapitały wielu osób lub firm. Co prawda, do założenia spółki akcyjnej wymagana jest tylko jedna osoba (z wyłączeniem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) to jest ona przeznaczona do zebrania kapitału wielu akcjonariuszy.

W jednej spółce akcyjnej mogą być zaangażowane duże kapitały należące do inwestorów wiodących, jak i niewielkie kapitały drobnych akcjonariuszy. Spółka akcyjna pozwala realizować przedsięwzięcia przekraczające możliwości finansowe lub organizacyjne jednej osoby lub firmy.
Spółka akcyjna ma osobowość prawną, co oznacza, że jest wyodrębnionym organizacyjnie i majątkowo podmiotem prawa. Jest płatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Do jej założenia i prowadzenia zalecane jest zatrudnianie profesjonalnej obsługi księgowej i prawnej.
Statut spółki akcyjnej powinien być sporządzony w formie aktu notarialnego. Osoby podpisujące statut są założycielami spółki. Akcjonariusze są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w statucie. Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki, lecz ponoszą ryzyko kapitału oraz czerpią zyski (np.: w postaci dywidendy).
Do powstania spółki akcyjnej wymaga się:
1) zawiązania spółki, w tym podpisania statutu przez założycieli,
2) wniesienia przez akcjonariuszy wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego (z wyjątkiem akcji obejmowanych za wkłady niepieniężne),
3) ustanowienia zarządu i rady nadzorczej,
4) wpisu do rejestru.

Kapitał zakładowy spółki akcyjnej powinien wynosić co najmniej 500 000 złotych i dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej. Minimalna wartość nominalna akcji wynosi 1 grosz. Akcjonariusz zobowiązany jest do wniesienia pełnego wkładu na akcje. Spółka emituje akcje: imienne i na okaziciela, aportowe i gotówkowe, zwykłe i uprzywilejowane. Zawiązanie spółki akcyjnej następuje z chwilą objęcia wszystkich akcji. Zysk dzielony jest proporcjonalnie do wysokości posiadanych udziałów.
Statutowe organy spółki to: zarząd, zgromadzenie akcjonariuszy oraz rada nadzorcza.

Zarząd powołany jest maksymalnie na 5 lat, prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Zarząd składa się z jednego albo większej liczby członków. Do zarządu mogą być powołane osoby spośród akcjonariuszy lub spoza ich grona. Członków zarządu powołuje i odwołuje rada nadzorcza. Członek zarządu może być odwołany lub zawieszony w czynnościach także przez walne zgromadzenie.

W spółce akcyjnej obligatoryjnym organem jest rada nadzorcza, która sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Rada nadzorcza składa się co najmniej z trzech członków, powoływanych i odwoływanych przez walne zgromadzenie. Kadencja członka rady nadzorczej nie może być dłuższa niż pięć lat.

Zgromadzenie Akcjonariuszy jest najwyższą władzą w spółce akcyjnej. Mogą w nim brać udział wszyscy posiadacze akcji danej spółki. Każdy z nich ma tyle głosów ile posiada akcji (niektóre akcje, tzw. akcje uprzywilejowane mogą mieć więcej niż jeden głos). Uprawnienia walnego zgromadzenia akcjonariuszy określa kodeks spółek handlowych, oraz statut danej spółki.

Zadaniem Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy (WZA) jest wybór organów spółki akcyjnej takich jak zarząd i rada nadzorcza oraz ocena ich działalności i zatwierdzanie sprawozdań finansowych.
Istnieje także Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy (NWZA), na którym podejmuję się bardzo ważne decyzje, które nie mogą czekać do następnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy (WZA).

Spółka nabywa osobowość prawną w chwili wpisania do rejestru przedsiębiorców,

Rozwiązanie spółki może nastąpić:

1) z przyczyn przewidzianych w statucie;

2) w wyniku uchwały Walnego Zgromadzenia;

3) ogłoszenie upadłości;

4) inne przyczyny wymienione w kodeksie spółek handlowych

Rozwiązanie następuje po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, w przypadku upadłości jest prowadzone postępowanie upadłościowe.